Merki Kvennasögusafns

Kvendoktorar

Íslenskir kvendoktorar

1926-2015

Hvað viltu vita?

Spurt og svarað

Hvenær gerðist það?

Ártöl og áfangar í kvennasögu

Kvennasöguslóðir

Gönguferðir um

Reykjavík

Kosningaréttur kvenna

Þann 19. júní 1915 fengu íslenskar konur 40 ára og eldri langþráðan kosningarétt og kjörgengi til Alþingis. Baráttan hafði þá staðið yfir frá árinu 1885 en þá skrifaði Valdimar Ásmundsson grein um stjórnmálaréttindi kvenna í blað sitt Fjallkonuna og sömuleiðis Bríet Bjarnhéðinsdóttir, og Páll Briem hélt opinberan fyrirlestur um kosningarétt og önnur réttindi kvenna.

Árið 1894 var stofnað í Reykjavík Hið íslenska kvenfélag og hafði það jafnrétti kynjanna og þátttöku kvenna í opinberum málum á stefnuskrá sinni. Félagið safnaði 2000 undirskriftum með áskorun til Alþingis um að veita konum kosningarétt árið 1895. Þetta var fyrsta opinbera krafan um kosningarétt kvenna sem skipulögð samtök kvenna lögðu fram.

Sérkennilegur kosningaréttur 1915
Konur þurftu að vera orðnar 40 ára þegar þær fengu kosningarétt á Íslandi árið 1915. Þetta aldursákvæði var einsdæmi í heiminum og Bríet Bjarnhéðinsdóttir kallaði þetta „hinn nafnfræga, íslenska stjórnviskulega búhnykk“ í blaði sínu, Kvennablaðinu.
Meira um kosningaréttinn.

Konur fagna kosningaréttinum 1915
Þegar tíðindin um að konungur hefði skrifað undir lögin um kosningarétt kvenna bárust með símanum til Íslands ákváðu Kvenréttindafélag Íslands og Hið íslenska kvenfélag að halda minningarhátíð og fengu með sér formenn flestra kvenfélaga í Reykjavík. Setja átti Alþingi þann 7. júlí og konurnar ákváðu að gera sér dagamun þann dag.
Hátíðahöldin á Austurvelli 1915.

Haldið upp á kosningaréttinn 2005
Kvennasamtök minntust 90 ára afmælis kosningaréttarins með margvíslegum hætti.
Minningarathöfn í Hólavallakirkjugarði.
Baráttuhátíð á Þingvöllum.
Alþingi afhentur Kvennakraftur.

Alþjóðabaráttan
Íslenskar konur tóku þátt í alþjóðlegri baráttu fyrir kosningarétti kvenna.
Meira um alþjóðabaráttuna fyrir kosningarétti.
Konur á Nýja Sjálandi fengu kosningarétt árið 1893, fyrstar kvenna í heiminum.
Kosningaréttur í ýmsum löndum.

Ártöl og áfangar í sögu kosningaréttar

1863 Vilhelmína Lever (1802-1879) kaus í bæjarstjórnarkosningum á Akureyri árið 1863 og 1866. Kosningarétt til sveitarstjórna höfðu fullmyndugir menn sem uppfylltu ákveðin skilyrði um eignir. Þessi lög voru ekki talin ná yfir konur. I manntali er Vilhelmína kölluð verslunarborgarinna, en hún rak verslun og veitingasölu á Akureyri.

1874 Steinunn Jónsdóttir (1820-1878) og Ingibjörg Pálsdóttir (1829-?) ekkjur í Mosvallahreppi í Önundarfirði kusu í sveitarstjórnarkosningum árið 1874. Konur höfðu þó ekki fengið kosningarétt til sveitarstjórna, en kosningarétt í hreppnum hafði „hver búandi maður".

1884 Andrea Guðmundsdóttir (1845-?) saumakona á Isafirði varð fyrst kvenna, svo vitað sé, til að nýta sér kosningarétt kvenna til sveitarstjóma frá 1882 er hún kaus í bæjarstjórnarkosningum 1884.

1888 Kristín Bjarnadóttir (1813-1891) frá Esjubergi varð fyrst reykvískra kvenna til að nýta kosningarétt kvenna til sveitarstjórna frá 1882. Hún kaus til bæjarstjórnar 3. janúar 1888. Kristín rak kaffistofu Hermesar í Lækjargötu.

1888 Þingvallafundurinn. Konur úr Ísafjarðarsýslu og Þingeyjarsýslu sendu áskorun til fundarins þar sem farið var fram á aukin réttindi kvenna. Skúli Thoroddsen og Pétur Jónsson lásu áskoranir kvennanna upp. Fundarmenn samþykktu að skora á Alþingi að „gefa málinu um jafnrétti kvenna við karla, sem mestan gaum". Þingvallafundirnir voru þjóðmálasamkomur á Þingvöllum við Öxará, haldnar með hléum 1848-1907 og eru taldar hafa eflt þjóðernisvitund og samtakamátt Islendinga á upphafsskeiði þjóðfrelsisbaráttunnar.