Merki Kvennasögusafns

Skjalahirsla

Skjöl safnsins og heimildir um kvennasögu

Lesefni

Lesefni úr kvennasögunni

Hvenær gerðist það?

Ártöl og áfangar í kvennasögu

English

Information in English

Ártöl og áfangar

Bókin Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna sem Kvennasögusafn gaf út árið 1998 er aðgengileg á vefnum bækur.is

Tímaás

1850 Dætrum veittur sami erfðaréttur og sonum. (Áður erfðu dætur einn þriðja hluta en synir tvo þriðju)

1861 Ógiftar konur, 25 ára og eldri, urðu myndugar (sjálfráða og fjárráða). Giftar konur voru áfram ómyndugar (til ársins 1900)

1863 Vilhelmína Lever „verslunarborgarinna“ á Akureyri kaus í bæjarstjórnarkosningum á Akureyri árið 1863 og aftur 1866. Kosningarétt höfðu samkvæmt lögum allir fullmyndugir menn

1869 Skagfirskar húsmæður í Rípurhreppi komu saman á fund að Ási í Hegranesi þar sem þær ræddu mál er einkum snertu verkahring kvenna. Samkoman að Ási er fyrsta kvenfélag sem sögur fara af. Kvenfélag Rípurhrepps var formlega stofnað árið 1871

1872 Nicoline Weywadt lærði ljósmyndun í Kaupmannahöfn 1871-1872, fyrst kvenna á Íslandi. Hún stundaði ljósmyndun í um þrjátíu ár á Djúpavogi og kom sér upp vinnuaðstöðu á Teigarhorni

1874 Kvennaskólinn í Reykjavík stofnaður af Þóru Melsteð og eiginmanni hennar Páli Melsteð, með fjárstuðningi íslenskra og erlendra aðila. Skólinn var fyrsta menntastofnunin sem bauð konum upp á formlega menntun. Fleiri kvennaskólar voru stofnaðir næstu árin

1875 Thorvaldsensfélagið stofnað, fyrsta kvenfélagið í Reykjavík. Frumkvæði að stofnun félagsins áttu Þóra Pétursdóttir (síðar Thoroddsen), Jarþrúður Jónsdóttir og Þórunn Jónassen, sem var formaður félagsins frá 1875 til dauðadags árið 1922. Félagið starfar enn.

1876 Júlíana Jónsdóttir gaf fyrst kvenna út skáldrit hér á landi. Það var ljóðabókin Stúlka sem hún gaf út á eigin kostnað

1879 Í tímaritinu Framfara sem út kom í Kanada birtist í fyrsta sinn smásaga eftir konu. Höfundur var Torfhildur Hólm sem fyrst Íslendinga gerðist atvinnurithöfundur.

1880 Ásta Hallgrímsson söng fyrst kvenna einsöng opinberlega er hún söng við útför Jóns Sigurðssonar og Ingibjargar Einarsdóttur

1882 Ekkjur og aðrar ógiftar konur sem stóðu fyrir búi eða áttu með sig sjálfar, fengu kosningarétt þegar kjósa átti í hreppsnefnd, sýslunefnd, bæjarstjórn og á safnaðarfundum, svo fremi þær væru orðnar 25 ára og uppfylltu þau skilyrði sem lög kváðu á um. Kjörgengi fylgdi ekki þessum réttindum, sem náði til lítils hóps kvenna. Taka ber fram að vinnukonur töldust ekki eiga með sig sjálfar

1885 Bríet Bjarnhéðinsdóttir fékk birta grein um kvenréttindi í Fjallkonunni, 5. og 22. júní og varð þar með fyrst kvenna til að fá birta grein eftir sig í blaði hér á landi

1886 Stelpur fá rétt til að stunda nám og taka próf í Lærða skólanum, eina menntaskóla landsins

1887 Ágústa Svendsen hóf verslunarrekstur, fyrst kvenna í Reykjavík, er hún opnaði hannyrðaverslun

1887 Bríet Bjarnhéðinsdóttir hélt opinberan fyrirlestur 30. desember, fyrst kvenna, í Góðtemplarahúsinu í Reykjavík

1889 Camilla Torfason lauk stúdentsprófi fyrst kvenna, eftir því sem næst verður komist, frá Trier-menntaskólanum í Kaupmannahöfn

1889 Bók Elínar Briem, Kvennafræðarinn, kemur út.

1891 Torfhildur Hólm hlýtur skáldastyrk frá Alþingi, fyrst kvenna.

1892 Ingibjörg H. Bjarnason lauk leikfimiprófi, fyrst Íslendinga, frá Poul Petersens Institut í Kaupmannahöfn. Ári síðar hóf hún dans- og leikfimikennslu í Reykjavík fyrir börn og ungar stúlkur

1894 Hið íslenska kvenfélag stofnað í Reykjavík 26. janúar. Félagið var fyrsta kvenfélagið sem hafði kvenréttindi é stefnuskrá sinni. Helsta baráttumál kvenfélagsins var stofnun háskóla á Íslandi

1895 Í janúar hófst útgáfa kvennablaðsins Framsóknar (1895-1901) á Seyðisfirði. Útgefendur og ritstýrur voru Sigríður Þorsteinsdóttir og Ingibjörg Skaftadóttir. Í Reykjavík hófst útgáfa Kvennablaðsins (1895-1919) í febrúar. Útgefandi og ritstýra var Bríet Bjarnhéðinsdóttir

1897 Elínborg Jacobsen lýkur stúdentsprófi fyrst kvenna frá Lærða skólanum

1900 Sett lög um fjármál hjóna. Með þeim fékk gift kona yfirráð yfir eigin tekjum og eignum

1904 Ný reglugerð fyrir Menntaskólann í Reykjavík (Lærða skólann) heimilaði stúlkum aðgang að skólanum og nutu þær þar með sömu réttinda og piltar til náms við skólann

1907 Kvenréttindafélag Íslands var stofnað af Bríeti Bjarnhéðinsdóttur og fleiri baráttukonum 27. janúar

1907 Sumarið 1907 fóru hafnfirskar verkakonur, sem unnu við fiskbreiðslu, í verkfall. Verkfallið stóð stutt yfir, dagsstund eða svo, og uppskáru konurnar launahækkun. Þetta er eftir því sem best er vitað, í fyrsta skipti sem konur fóru í verkfall hér á landi

1908 Kvenréttindafélag Íslands og önnur kvenfélög í Reykjavík stóðu saman að kvennalista til framboðs við bæjarstjórnarkosningarnar. Víðtæk samstaða náðist um framboð kvenna og náðu allar fjórar konurnar á listanum kjöri í bæjarstjórn. Þetta voru Bríet Bjarnhéðinsdóttir, Guðrún Björnsdóttir, Katrín Magnússon og Þórunn Jónassen

1910 Ásta Kristín Árnadóttir lauk iðnmeistaraprófi í Kaupmannahöfn, fyst Íslendinga. Ásta var jafnfram fyrsta íslenska konan sem lauk iðnnámi

1911 Lög um menntun kvenna og rétt til embætta samþykkt á alþingi. Konur fengu fullan rétt til menntunar og embætta með þessum lögum

1912 Kristólína Guðmundsdóttir Kragh opnaði fyrstu hárgreiðslu- og snyrtistofuna hér á landi og rak hana til ársins 1946. Kristólína var fyrst kvenna til að læra hárgreiðslu, hárkollugerð, og hand- og fótsnyrtingu

1914 Knattspyrnufélagið Hvöt var stofnað á Ísafirði. Félagar voru flestar unglingsstúlkur í bænum og æfðu þær og léku knattspyrnu í tvö til þrjú ár

1915 Ný stjórnarskrá fyrir Ísland staðfest af konungi 19. júní. Þar með fengu konur, 40 ára og eldri, kosningarétt og kjörgengi til alþingis. Aldurstakmarkið skyldi lækka um eitt ár næstu fimmtán árin þar til 25 ára aldri væri náð, en það var aldurstakmark kosningabærra karlmanna. Þetta ákvæði var fellt úr gildi árið 1920. Eftir það hafa konur og karlar notið sama réttar við kosningar til alþingis

1917 Útgáfa hófst á ársriti Sambands norðlenskra kvenna, Hlín, sem var ritstýrt af Halldóru Bjarnadóttur frá upphafi til 1961 (og 1967)

1917 Kristín Ólafsdóttir lauk embættisprófi í læknisfræði frá Háskóla Íslands, fyrst kvenna. Hún var jafnframt fyrsta konan til að ljúka prófi frá Háskóla Íslands

1922 Ingibjörg H. Bjarnason kosin á alþingi, fyrst kvenna, af sérstökum kvennalista

1925 Þetta ár kom út sjálfsævisaga Ólafíu Jóhannsdóttur og var það í fyrsta sinn sem sjálfsævisaga konu var gefin út hér á landi

1926 Björg Caritas Þorlákson varði doktorsritgerð sína við Sorbonneháskóla í París. Björg var fyrst íslenskra kvenna til að ljúka doktorsprófi og jafnframt fyrst Norðurlandabúa til að ljúka slíku prófi frá Sorbonneháskóla. Hún lauk doktorsnámi í lífeðlisfræði

1935 Sett lög um getnaðarvarnir og fóstureyðingar. Fóstureyðingar voru heimilaðar í sérstökum tilfellum og máttu læknar veita konum upplýsingar um þungunarvarnir. Læknar einir höfðu heimild til að hafa slíkar upplýsingar undir höndum

1935 Auður Auðuns lýkur prófi í lögfræði fyrst íslenskra kvenna

1939 Konur kepptu í fyrsta sinn um Íslandsmeistaratitil í skíðaíþróttum. Aðeins var keppt í svigi og varð Martha Árnadóttir Íslandsmeistari

1940 Halldóra Briem lýkur prófi sem arkitekt í Svíþjóð fyrst íslenskra kvenna

1945 Geirþrúður Hildur Bernhöft lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands, fyrst kvenna. Hún lét ekki vígjast til prests

1945 Jórunn Viðar lauk prófi í tónsmíðum, fyrst kvenna, frá The Juilliard School of Music í New York

1946 Valgerður G. Þorsteinsdóttir tók sólópróf í flugi, fyrst kvenna

1952 Ragnheiður Guðmundsdóttir, læknir, ráðin kennari við Háskóla Íslands, fyrst kvenna. Hún kenndi lífeðlisfræði við tannlæknadeild til ársins 1961

1957 Hulda Jakobsdóttir varð bæjarstjóri í Kópavogi og gegndi því embætti til 1962. Hún var fyrst kvenna til að gegna bæjarstjóraembætti á Íslandi

1958 Sett jafnlaunalög. Sérstakir kvennataxtar skyldu hverfa úr samningum verkalýðsfélaga næstu 6 árin

1959 Auður Auðuns verður borgarstjóri í Reykjavík, fyrst kvenna

1959 Geir Friðbergsson útskrifast sem hjúkrunarfræðingur fyrstur karlmanna á Íslandi

1960 Selma Jónsdóttir listfræðingur, varði doktorsritgerð við Háskóla Íslands, fyrst kvenna

1963 Sigrún Helgadóttir lýkur fyrri hluta prófi í verkfræði fyrst íslenskra kvenna

1969 Margrét G. Guðnadóttir skipuð prófessor við læknadeild Háskóla Íslands. Margrét varð þar með fyrst kvenna til að gegna embætti prófessors við háskólann

1970 Auður Auðuns lögfræðingur varð fyrst kvenna ráðherra í ríkisstjórn Íslands þegar hún tók við embætti dóms- og kirkjumálaráðherra

1970 Fyrsti opinberi leikurinn í knattspyrnu kvenna fór fram árið 1970 þegar lið frá Keflavík og Reykjavík mættust í forleik að karlalandsleik Íslands og Noregs

1970 Rauðsokkahreyfingin stofnuð 4. október. Rauðsokkar tóku þátt í 1. maí göngu verkalýðsins þetta ár og vöktu mikla athygli

1972 Auður Þorbergsdóttir skipuð borgardómari í Reykjavík, fyrst kvenna

1973 Dóra Hlín Ingólfsdóttir og Katrín Þorkelsdóttir voru fyrstu konurnar sem klæddust einkennisbúningi lögreglumanna og gegndu almennum lögreglustörfum. Kvenlögregludeild hafði verið stofnuð innan lögreglunnar árið 1953 en þar var að mestu unnið að sérverkefnum í unglinga- og kvennamálum

1974 Auður Eir Vilhjálmsdóttir vígð til prests, fyrst kvenna

1975 Kvennaár Sameinuðu þjóðanna. Ýmislegt var gert til að vekja athygli á árinu; haldnir voru fundir um málefni kvenna, gefnar út bækur og skrifað í blöð og tímarit. Mesta athygli vakti þó 24. október 1975, þegar íslenskar konur lögðu niður vinnu og flykktust á baráttufundi víðsvegar um landið. Í Reykjavík komu konur saman á Lækjartorgi þar sem haldnar voru ræður og fluttir baráttusöngvar. Talið er að 25-30.000 manns hafi verið þar samankomin, aðallega konur

1975 Kvennasögusafn Íslands stofnað á heimili Önnu Sigurðardóttur í Reykjavík við upphaf kvennaársins [árið 1996 opnaði það á Þjóðarbókhlöðu]

1975 Sett ný lög um getnaðarvarnir og fóstureyðingar. Heimild til fóstureyðingar var rýmkuð verulega og aðgangur að getnaðarvörnum auðveldaður. Skólum var gert skylt að veita nemendum kynfræðslu

1975 Samþykkt lög um þriggja mánaða fæðingarorlof fyrir allar konur

1976 Sett lög um jafnrétti kvenna og karla. Lögin áttu að stuðla að jafnrétti og jafnri stöðu karla og kvenna. Jafnréttisráð stofnað

1977 Ásta Hallgrímsdóttir var fyrsta konan sem var ráðin sem flugmaður til flugfélags, Eyjaflugs Bjarna Jónssonar í Vestmannaeyjum

1978 Guðrún Ólafsdóttir lauk sveinsprófi í rafvirkjun, fyrst kvenna

1980 Vigdís Finnbogadóttir kjörin forseti Íslands. Hún varð fyrst kvenna í heiminum til að gegna embætti þjóðkjörins forseta. Vigdís gegndi embætti til ársins 1996

1982 Kvennaframboðið í Reykjavík fékk tvær konur kjörnar í borgarstjórn og sömuleiðis voru tvær konur kjörnar af lista kvennaframboðs í bæjarstjórn á Akureyri

1982 Samtök um kvennaathvarf stofnuð; kvennaathvarf opnaði í Reykjavík

1982 Guðrún Erlendsdóttir settur dómari við hæstarétt fyrst íslenskra kvenna. 1986 var hún skipuð dómari

1983 Kvennalistinn var stofnaður og bauð fram í þremur kjördæmum við alþingiskosningarnar. Þrjár konur voru kjörnar á þing fyrir Kvennalistann, Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, Guðrún Agnarsdóttir og Kristín Halldórsdóttir

1986 Anna Sigurðardóttir, stofnandi og þáverandi forstöðumaður Kvennasögusafns Íslands, hlaut heiðursdoktorsnafnbót við heimspekideild Háskóla Íslands, önnur kvenna. Við sama tækifæri var Margrét Þórhildur Danadrottning gerð að heiðursdoktor við háskólann. Fyrst kvenna til að hljóta heiðursdoktorsnafnbót við Háskóla Íslands var Anne Holtsmark, norrænufræðingur, árið 1961

1988 Berglind Ásgeirsdóttir varð fyrst kvenna til að gegna embætti ráðuneytisstjóra er hún tók við því starfi í félagsmálaráðuneytinu

1988 Guðrún Helgadóttir varð forseti sameinaðs þings, fyrst kvenna

1990 Stígamót stofnuð

1991 Rannsóknastofa í kvennafræðum tók formlega til starfa við Háskóla Íslands

1991 Sigríður Á. Snævarr tók við embætti sendiherra Íslands, fyrst kvenna, í Stokkhólmi

1991 Salóme Þorkelsdóttir verður forseti Alþingis, fyrst kvenna

1993 Kvennakirkjan stofnuð

1993 Neyðarmóttaka vegna nauðgana stofnuð

1996 Rannveig Rist ráðin forstjóri Íslenska álfélagsins hf. árið 1996 og tók hún við starfinu árið 1997. Það mun vera í fyrsta skipti sem kona gegnir starfi forstjóra hjá iðnfyrirtæki af þessari stærðargráðu á Íslandi

1996 Nám í kvennafræðum (kynjafræði frá 1998) hófst við Háskóla Íslands

1997 Helga Kress skipuð forseti heimspekideildar við Háskóla Íslands, fyrst kvenna til að gegna embætti deildarforseta við háskólann

1998 Bríet, félag ungra femínista stofnað

1998 Guðfinna Bjarnadóttir ráðin rektor Háskólans í Reykjavík, fyrst kvenna til að bera titil rektors

2003 Feministafélag Íslands stofnað

2005 Kristín Ingólfsdóttir skipuð rektor Háskóla Íslands, fyrst kvenna við H.Í.

2008 Elín Sigfúsdóttir verður bankastjóri, fyrst kvenna

2008 Margrét Frímannsdóttir varð fyrst kvenna til að gegna starfi forstöðumanns við fangelsi á Íslandi

2009 Jóhanna Sigurðardóttir varð forsætisráðherra, fyrst íslenskra kvenna. Ríkisstjórn skipuð jafnt konum og körlum í fyrsta sinn

2010  Lög um kynjakvóta í stjórnum fyrirtækja samþykkt í hlutfallinu 40/60

2010 Ein hjúskaparlög. Breytingar á hjúskaparlögum tóku gildi þar sem einstaklingum er gert frjálst að giftast einstaklingi af sama kyni

2012 Sr. Agnes Sigurðardóttir kjörin biskup Íslands, fyrst íslenskra kvenna

2013 Sigríður Dögg Auðunsdóttir verður ritstjóri Fréttatímans